สืบเนื่องจากการดำเนินงานของศูนย์วิชาการสารเสพติดภาคเหนือ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ภายใต้บันทึกความเข้าใจด้านความร่วมมือทางวิชาการระหว่างมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ (มช.) และ สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด (ป.ป.ส.) ตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๕ ได้เกิดผลผลิตทางวิชาการที่นำไปสู่การพัฒนาเป็นข้อเสนอต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเป็นประโยชน์ต่อสังคมในการป้องกันและแก้ไขปัญหาทางสังคมในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะปัญหายาเสพติด และประการสำคัญคือการพัฒนาองค์ความรู้พร้อมทั้งสนับสนุนให้ชุมชนและภาคประชาสังคม มีกระบวนการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติดได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น เกิดพื้นที่ชุมชนที่เป็นต้นแบบและมีประสบการณ์ในการทำงานป้องกันปัญหาสารเสพติดที่เป็นรูปธรรม

ดังนั้นเพื่อให้เกิดการขับเคลื่อนงานในบริบทที่เอื้อต่อการขับเคลื่อนและพัฒนางานของภาคประชาสังคมด้านวิชาการอย่างเข้มแข็งยั่งยืน และเหมาะสมกับบริบททางสังคมกลุ่มนักวิชาการ นักพัฒนา รวมถึงผู้ที่มีองค์ความรู้และประสบการณ์ ที่ได้ร่วมดำเนินงานวิชาการด้านการป้องกันแก้ไขปัญหายาเสพติดกันมาอย่างต่อเนื่อง เห็นควรร่วมกันก่อตั้ง มูลนิธิศูนย์วิชาการสารเสพติดขึ้น โดยได้รับการจดทะเบียนจัดตั้งมูลนิธิ เลขที่ ๗๐๐ ณ วันที่ ๓๐ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๖๔